Łatwa Uprawa · Instrukcja do zestawu bonsai
Picea pungens
Uformuj bonsai z świerka srebrnego
Z nasion z zestawu wyhodujesz świerk srebrny, który krok po kroku zamienisz w drzewko bonsai o srebrzystoniebieskich igłach. Tu znajdziesz plan na kolejne lata i proste wyjaśnienie, jak przycinać, drutować i przesadzać drzewko.
01 · Zanim zaczniesz
Bonsai z nasion - co warto wiedzieć?
Bonsai to nie osobny gatunek, tylko sposób prowadzenia drzewa. Małą formę i charakter nadajesz mu przycinaniem, drutowaniem i uprawą w niewielkiej doniczce. Świerk srebrny wyróżnia się pięknym, srebrzystoniebieskim kolorem igieł i regularnym pokrojem. To drzewo naszego klimatu, odporne na mróz, które dobrze znosi formowanie i z wiekiem wygląda jak mała, stara choinka z górskiego zbocza.
Uprawa od nasionka trwa dłużej niż kupienie gotowego drzewka, ale ma wielką zaletę: kształtujesz roślinę od pierwszego kiełka. Najważniejsza zasada na początek brzmi: najpierw zdrowe drzewko, potem forma. Przez pierwszy rok pozwól roślinie spokojnie rosnąć, a z formowaniem ruszysz, gdy nabierze sił.
02 · Start
Wysiew w skrócie
Wysiew wygląda tak samo jak w zwykłym zestawie. Poniżej najważniejsze kroki, a wszystkie szczegóły znajdziesz w pełnej instrukcji wysiewu.
-
Namocz nasiona
Włóż nasiona do miski z letnią wodą i zostaw je na 24 godziny w temperaturze pokojowej.
-
Wysiej nasiona
Wsyp podłoże z zestawu do doniczki, lekko je zwilż, rozłóż nasiona i przykryj je cienką warstwą podłoża. Podpisz znacznik.
-
Zapewnij światło
Postaw doniczkę w jasnym miejscu, bez ostrego słońca. Podłoże utrzymuj lekko wilgotne, ale nie mokre.
-
Poczekaj na wschody
Świerk kiełkuje zwykle w 2-4 tygodnie. Siewka ma najpierw wieniec cienkich igiełek, a potem wypuszcza kolejne igły.
03 · Zanim weźmiesz nożyczki
Słowniczek i narzędzia do bonsai
W poradnikach o bonsai pojawia się kilka słów, które na początku brzmią obco. Oto najważniejsze z nich, wyjaśnione po prostu.
Słowniczek
- PrzyrostMłody, jasnozielony pęd, który wiosną wyrasta z pąka na końcu gałązki. Na początku jest miękki i delikatny.
- UszczykiwanieSkracanie palcami młodego, miękkiego przyrostu. Dzięki temu gałązka się zagęszcza.
- PąkZawiązek nowego pędu lub liścia. Z pąków wyrastają nowe gałązki.
- Korzeń palowyGłówny, gruby korzeń, który rośnie prosto w dół. W bonsai się go skraca, żeby drzewko wypuściło korzenie na boki.
- DrutowanieOwinięcie pnia lub gałęzi drutem, żeby ją zgiąć i utrzymać w nowym kształcie.
- FrontStrona, od której drzewko wygląda najładniej. To z niej będziesz je oglądać i od niej planujesz kształt.
Co się przyda
- Małe nożyczkiOstre nożyczki do roślin lub do bonsai. Wystarczą do cienkich pędów i korzeni siewki.
- DrutMiękki drut aluminiowy do bonsai, o średnicy 1-2 mm. Kupisz go w sklepie ogrodniczym lub internetowym.
- Szczypce do drutuZwykłe małe szczypce z ostrzem wystarczą, żeby przeciąć i zdjąć drut.
- PałeczkaDrewniany patyczek lub wykałaczka. Przyda się przy przesadzaniu do rozczesania korzeni.
- Podłoże do bonsaiPrzepuszczalne podłoże do bonsai lub iglaków, kupowane dopiero do przesadzania.
04 · Na lata
Plan formowania bonsai z świerka
Bonsai powstaje etapami. W pierwszych latach budujesz zdrowe korzenie i gruby pień, a dopiero potem dopracowujesz koronę. Poniższy plan pokazuje, co robić w kolejnych latach. Tempo zależy od tego, jak szybko rośnie Twoje drzewko, więc traktuj go jako drogowskaz, a nie sztywny kalendarz.
Rok 1: zdrowa siewka
Twoim jedynym zadaniem jest wyhodować silną roślinę. Siewka świerka rośnie w pierwszym roku powoli.
- zapewnij dużo światła i równomierne podlewanie,
- nie przycinaj i nie drutuj,
- pierwszą zimę spędź w jasnym, chłodnym miejscu.
Rok 2: korzenie i pierwszy ruch
Drzewko jest już na tyle silne, że możesz zacząć nadawać mu kierunek.
- wiosną przesadź świerk i skróć korzeń palowy,
- jesienią delikatnie zadrutuj pień,
- od wiosny do jesieni trzymaj go na balkonie lub tarasie.
Lata 3-5: gruby pień i gałęzie
Świerk rośnie swobodniej, żeby pień zgrubiał, a Ty stopniowo budujesz piętra gałęzi.
- wybierasz front drzewka i gałęzie,
- usuwasz gałęzie rosnące w złym miejscu,
- zaczynasz wiosenne uszczykiwanie przyrostów.
Od około 5 roku: forma bonsai
Drzewko trafia do płytszej doniczki do bonsai. Co roku uszczykujesz przyrosty i poprawiasz ułożenie gałęzi, żeby korona miała kształt smukłego trójkąta.
05 · Pomysł na drzewko
Jaki kształt bonsai wybrać?
Zanim zaczniesz formować, zastanów się, jak ma wyglądać Twoje drzewko. Najlepiej podejrzeć świerki w górach lub w parku.
Formalny wyprostowany
Prosty, pionowy pień, który ku górze staje się coraz cieńszy, i regularne piętra gałęzi. To klasyczny kształt dla świerka, jak mała choinka.
Nieformalny wyprostowany
Pień rośnie w górę, ale ma łagodne łuki. Wygląda bardziej naturalnie i jest łatwiejszy na początek.
Lasek
Kilka młodych świerków posadzonych razem w płaskiej doniczce, jak mały górski las. Świetny pomysł, jeśli wykiełkuje kilka nasion.
Jak rozmieścić gałęzie?
W klasycznym bonsai pierwsza, najniższa gałąź wyrasta mniej więcej na jednej trzeciej wysokości drzewka. Kolejne gałęzie rosną na zmianę: w lewo, w prawo i do tyłu, a ku górze są coraz krótsze. Dzięki temu korona wygląda naturalnie, a drzewko na starsze, niż jest.
06 · Formowanie
Jak przycinać świerk srebrny?
Świerk, podobnie jak sosna, niechętnie wypuszcza nowe pędy z gałęzi, na której nie ma igieł. Dlatego formuje się go głównie przez skracanie młodych przyrostów wiosną, a nie przez mocne cięcie.
Wiosną: uszczykiwanie przyrostów krok po kroku
-
Poczekaj na nowe przyrosty
Wiosną z pąków na końcach gałązek wyrastają jasnozielone, miękkie przyrosty.
-
Wybierz moment
Uszczykuj przyrosty, gdy mają kilka centymetrów i są jeszcze miękkie.
-
Skróć je palcami
Chwyć przyrost i odłam palcami mniej więcej połowę jego długości. Nie używaj nożyczek, bo przecięte igły brązowieją.
-
Rób to stopniowo
Przyrosty nie rosną równocześnie, więc przez kilka tygodni co parę dni sprawdzaj drzewko i skracaj kolejne.
Jesienią i zimą: cięcie gałęzi
Gałęzie rosnące w złym miejscu usuwaj ostrymi nożyczkami, gdy drzewko jest w spoczynku. Usuń gałęzie rosnące do przodu, krzyżujące się i wyrastające po kilka z jednego miejsca.
Uwaga na ostre igły
Igły świerka srebrnego są sztywne i kłujące. Do przycinania i drutowania załóż cienkie rękawiczki ogrodnicze.
07 · Kształt pnia i gałęzi
Drutowanie - jak nadać drzewku kształt?
Drut działa jak szyna: przytrzymuje zgięty pień lub gałąź w nowej pozycji, aż drewno „zapamięta” kształt. U świerka drutem układa się przede wszystkim gałęzie lekko w dół, jak u starych drzew.
-
Wybierz porę
Drutuj jesienią lub zimą, gdy drzewko nie rośnie. Pierwszy raz możesz zadrutować pień w drugim roku, gdy u podstawy zdrewnieje.
-
Dobierz drut
Użyj miękkiego drutu aluminiowego do bonsai. Powinien mieć grubość około jednej trzeciej grubości pnia lub gałęzi, którą formujesz. Utnij kawałek o półtorej długości formowanej części.
-
Zakotwicz drut
Wbij koniec drutu w podłoże tuż przy pniu, do dna doniczki. Dzięki temu drut będzie się trzymał i nie przesunie się przy zginaniu.
-
Owijaj spiralnie
Owijaj pień od dołu do góry, spiralnie, pod kątem około 45 stopni. Drut ma przylegać do kory, ale nie może jej wciskać. Odstępy między zwojami powinny być równe.
-
Delikatnie zegnij
Obiema rękami powoli zegnij pień w wybranym kierunku. Zginaj tak, żeby drut był po zewnętrznej stronie łuku. Rób łagodne łuki, a nie ostre kąty, i przestań, gdy poczujesz opór.
-
Sprawdzaj i zdejmij na czas
Co kilka tygodni sprawdzaj, czy drut nie wrasta w korę. Zwykle zdejmuje się go po kilku miesiącach. Drut odcinaj szczypcami kawałek po kawałku, zamiast go odwijać, żeby nie uszkodzić gałęzi.
08 · Korzenie
Przesadzanie i korzenie bonsai
Ładne bonsai zaczyna się od korzeni. Krótkie korzenie, które rozchodzą się na boki, pozwolą później posadzić drzewko w płytkiej doniczce.
Pierwsze przesadzenie krok po kroku
-
Wybierz termin
Przesadź świerk wiosną drugiego roku, zanim ruszą pąki, zwykle w marcu lub kwietniu.
-
Wyjmij drzewko
Podlej roślinę dzień wcześniej. Delikatnie wyjmij ją z doniczki razem z bryłą ziemi i pałeczką rozluźnij korzenie.
-
Skróć korzeń palowy
Znajdź najdłuższy, gruby korzeń, który rośnie prosto w dół, i skróć go nożyczkami mniej więcej o połowę. Korzenie boczne zostaw lub lekko przytnij same końce. Dzięki temu drzewko wypuści więcej korzeni na boki.
-
Posadź w nowym podłożu
Do przesadzania kup przepuszczalne podłoże do bonsai lub iglaków i wymieszaj je z częścią grysu z zestawu. Zostaw przy korzeniach trochę starej ziemi z pożyteczną grzybnią.
-
Daj mu odpocząć
Po przesadzeniu podlej drzewko i przez 2-3 tygodnie trzymaj je w jasnym miejscu, ale bez ostrego słońca. Nie nawoź przez kilka tygodni.
Kolejne przesadzenia rób wiosną co 2-3 lata. Płaską doniczkę do bonsai wybierz dopiero wtedy, gdy drzewko ma ustalony kształt.
09 · Z zestawu
Grys bonsai - jak go użyć?
Grys z pumeksu wulkanicznego to drobny, lekki i porowaty kamień. Nie używaj go do wysiewu. Przyda się, gdy siewka podrośnie i przesadzisz ją po raz pierwszy.
- Na wierzch podłoża. Po przesadzeniu wysyp cienką warstwę grysu, około 1 cm, wokół pnia. Doniczka wygląda wtedy jak prawdziwe bonsai, a przy pniu nie zbiera się wilgoć.
- Do mieszanki podłoża. Część grysu wymieszaj z nowym podłożem, mniej więcej w proporcji jedna część grysu na dwie lub trzy części podłoża. Pumeks poprawia drenaż i napowietrzenie korzeni.
10 · Na co dzień
Pielęgnacja bonsai z świerka i zimowanie
Od wiosny do jesieni
- StanowiskoSłoneczny balkon lub taras. W upalne dni przyda się lekki półcień w południe.
- PodlewanieRegularnie, gdy wierzch podłoża lekko przeschnie. W upały częściej.
- NawożenieOd wiosny do końca lata nawozem do bonsai lub iglaków, w połowie dawki.
Jesień i zima
- Pierwsza zimaJasne, chłodne miejsce w temperaturze od 0 do 7°C, np. chłodna klatka schodowa.
- Kolejne zimyŚwierk potrzebuje zimowego spoczynku w chłodzie. Ustaw go w osłoniętym miejscu, a doniczkę zabezpiecz przed przemarzaniem korzeni.
- PodlewanieRzadko, tylko żeby podłoże całkiem nie wyschło.
11 · Gdy coś nie idzie zgodnie z planem
Najczęstsze problemy w formowaniu świerka
Końcówki igieł brązowieją
Najczęściej to skutek przesuszenia albo cięcia igieł nożyczkami. Pilnuj równomiernego podlewania i przyrosty skracaj palcami.
Dolne gałęzie słabną
Do wnętrza i dołu korony dociera za mało światła. Przerzedź górę drzewka i obracaj doniczkę, żeby każda strona miała słońce.
Drut wrasta w korę
Od razu odetnij drut kawałkami i następnym razem sprawdzaj go częściej, zwłaszcza latem.
Drzewko słabnie w ciepłym mieszkaniu
Świerk to roślina naszego klimatu i zimą potrzebuje chłodu. Ciepłe, suche powietrze w pokoju mu nie służy.
12 · Pytania i odpowiedzi
Bonsai z świerka srebrnego - pytania i odpowiedzi
Kiedy mogę zacząć formować bonsai?
Pierwszy rok przeznacz na wyhodowanie zdrowej siewki. W drugim roku możesz skrócić korzeń palowy i delikatnie zadrutować pień. Uszczykiwanie przyrostów i wybór gałęzi zaczniesz w kolejnych latach.
Czy świerk może rosnąć w ogrodzie?
Tak. Świerk srebrny jest odporny na mróz, więc starsze drzewko możesz posadzić w ogrodzie albo dalej prowadzić jako bonsai w doniczce na balkonie.
Ile trwa wyhodowanie bonsai z nasion?
Pierwszy kształt drzewko ma zwykle po 2-3 latach, a charakter dojrzałego bonsai nabiera po około 5 latach i więcej. Każdy sezon przynosi jednak widoczne zmiany, więc formowanie daje satysfakcję od samego początku.
Czy potrzebuję specjalnej doniczki do bonsai?
Na początku nie. Przez pierwsze lata drzewko rośnie w zwykłej, nieco większej doniczce, bo potrzebuje miejsca na korzenie, żeby pień zgrubiał. Płytką doniczkę do bonsai kup, gdy drzewko ma już ustalony kształt.
Gdzie znajdę instrukcję wysiewu?
Wysiew jest taki sam jak w zwykłym zestawie. Wszystkie kroki opisaliśmy w instrukcji uprawy świerka srebrnego z nasion.
